Homie’Farm chia sẻ lại câu chuyện truyền cảm hứng từ Jeanette Marantos – một người yêu cây cỏ hơn 40 năm – và lý do tại sao làm vườn không chỉ là chăm rau, mà còn là hành trình chữa lành cho chính mình.
Jeanette Marantos – Người phụ nữ tin rằng đất có thể chữa lành nỗi đau
“Tôi từng thất bại thảm hại ngay lần đầu làm vườn, nhưng chính điều đó đã cứu rỗi cuộc đời tôi.”
Đó không phải lời nói của một nông dân lão luyện hay một nhà khoa học thổ nhưỡng. Đó là chia sẻ rất thật, rất đời, của Jeanette Marantos – một phóng viên kỳ cựu và người say mê cây cối suốt hơn 40 năm qua.
Bà không bắt đầu từ vinh quang, mà từ thất bại. Và chính sự thất bại ấy đã mở lối cho một tình yêu bền bỉ với mảnh vườn, với đất, và với những điều nhỏ bé có thể nảy mầm trong cuộc sống nhiều gai góc.
Mối tình đầu với làm vườn – và một “thảm họa” ngọt ngào
Khoảng hơn bốn thập kỷ trước, Jeanette mới ngoài 20 tuổi, đang chật vật vượt qua trầm cảm và vật lộn với những áp lực từ đại học. Cùng chồng thuê một ngôi nhà nhỏ ở Riverside, California, cô tìm thấy một mảnh đất trống phía sau hàng rào – nơi bà tin rằng mình có thể bắt đầu “làm một khu vườn.”
Không kinh nghiệm. Không kế hoạch. Chỉ có một chút ảo tưởng về hình ảnh “mẹ thiên nhiên” và một khao khát mạnh mẽ được thoát ra khỏi những nỗi buồn mơ hồ.
Jeanette mua hạt giống: bắp, đậu, cà chua, dưa lưới, hoa hướng dương. Cô đào đất, trồng cây, và rồi… để mặc tất cả đấy. Không cải tạo đất. Không tính toán ánh nắng. Không nhớ nổi lần cuối mình tưới cây là khi nào.
Không bất ngờ khi khu vườn ấy trở thành “thảm họa”. Đậu và dưa chết khô, hướng dương lùn tịt, bắp ra bắp nhỏ bằng ngón tay út. Chỉ có cà chua là sống sót, nhờ được trồng gần hệ thống tưới. Nhưng Jeanette – trong cơn bối rối – đã bón cho chúng phân cỏ (toàn đạm), khiến cây phát triển như… bụi rậm, xanh tốt mà không có lấy một bông hoa.
Với vẻ mặt cau có và nắm tay siết chặt trong bức ảnh kỷ niệm khu vườn đầu tiên, Jeanette thừa nhận: đó là nơi chứa nhiều thất vọng hơn là niềm vui. Nhưng cũng chính nơi ấy đã cho bà cảm giác “mình vừa làm được một điều gì đó” – cảm giác mà suốt thời gian ấy, không điều gì khác mang lại.
Những ký ức cũ và mầm sống mới
Không phải ngẫu nhiên mà Jeanette gắn bó với làm vườn. Bà lớn lên trong một gia đình trồng cây như một phần tất yếu của đời sống.
Người cha trồng cà chua, và giao nhiệm vụ bắt sâu sừng cho đám con. Người mẹ kiên trì ươm hạt bơ bằng tăm tre ngay cửa sổ bếp. Bà ngoại người Hy Lạp trồng một vạt rau thơm thần bí – mà cả nhà gọi là “oregano Hy Lạp” – sau này bà mới biết đó là một loại marjoram.
Mỗi ký ức ấy – từ giàn nho của ông cố đến cái cây được ghép giống bởi người cha – đều in đậm vào tâm trí Jeanette như những gạch nối giữa ký ức, thiên nhiên và gia đình.
Làm vườn như một cách để thở
Bất kể đi đâu, sống ở đâu, bà cũng tìm cách làm vườn. Có những mảnh vườn được bố mẹ giúp sức, có những mảnh vườn vội vã như khi làm mẹ – chỉ kịp vùi cây xuống đất rồi… phó mặc cho mưa nắng và cỏ dại.
Vậy mà khu vườn vẫn luôn ở đó, như một nơi chốn để thở, để khóc, để trút giận và chữa lành. Nhất là trong những tháng ngày COVID-19 giăng kín mọi cửa, mảnh vườn của Jeanette là điều duy nhất khiến bà rời khỏi giường, là điều đầu tiên khiến bà mỉm cười trong ngày.
Khi khoa học đồng tình với cảm xúc
Dù câu chuyện của Jeanette đầy cảm xúc, nó không hề đơn độc.
Giới khoa học đã có hàng chục nghiên cứu khẳng định: làm vườn thực sự có lợi cho sức khỏe tinh thần và thể chất.
“Thời gian trong tự nhiên – bao gồm làm vườn – có tác động tích cực rõ rệt đến con người,”
– GS. Don Rakow, ĐH Cornell, chia sẻ.
Nghiên cứu năm 2020 cho thấy: chỉ cần 10–20 phút mỗi lần, vài lần mỗi tuần, tiếp xúc với cây cỏ có thể làm giảm hormone căng thẳng (cortisol), hỗ trợ điều tiết cảm xúc.
Một loại vi khuẩn trong đất – Mycobacterium vaccae – cũng được phát hiện là có tác dụng làm dịu thần kinh. Các nhà khoa học gọi nó là “người bạn cũ” của hệ miễn dịch con người. Một nghiên cứu tại Hàn Quốc cho thấy chỉ 5 phút trộn đất có chứa vi khuẩn này cũng đủ để giảm nhịp tim và cải thiện hoạt động não.
Đào đất – và đào sâu vào chính mình
Từ trầm cảm tuổi đôi mươi đến đại dịch toàn cầu, từ những thất bại vụng về đến trải nghiệm làm mẹ, Jeanette Marantos đã đi qua hơn 40 năm cuộc đời với bàn tay lấm đất và trái tim hướng về thiên nhiên.
Với bà, làm vườn không cần kỹ năng xuất sắc. Không cần hoàn hảo. Chỉ cần bắt đầu. Chỉ cần có một hạt giống – và một người dám gieo nó xuống, kiên nhẫn chờ đợi, và tha thứ cho chính mình khi mọi thứ không như mong muốn.
“Nếu tâm trạng tôi tụt dốc, nếu tôi cảm thấy mình đang lạc lối – thì tôi biết điều duy nhất mình cần làm là bước ra ngoài, và để đôi tay lấm lem đất cát một lần nữa.”
– Jeanette Marantos
Có lẽ, trong một thế giới ngày càng vội vã và số hóa, điều chúng ta cần không phải là thêm một ứng dụng thiền hay một khóa học chữa lành. Mà là một góc nhỏ để chạm vào đất – nơi bàn tay có thể gieo trồng, trái tim có thể bình an, và tâm hồn có thể nảy mầm.
Jeanette Marantos – người phụ nữ bắt đầu bằng một khu vườn thất bại – đã tìm thấy điều đó. Và nhờ có bà, chúng ta cũng được nhắc nhớ rằng: cuộc sống có thể bắt đầu lại, từ một hạt giống.
✍ Bài viết: Homie’Farm
📸 Ảnh: Jeanette Marantos
📚 Nguồn: Tổng hợp từ trải nghiệm cá nhân & nghiên cứu của các chuyên gia như Don Rakow (Cornell), Christopher Lowry (Colorado Boulder)
